Zijn Hindoestanen in Nederland echt zoveel succesvoller dan Creoolse Surinamers? Ja, zegt de publieke opinie. Onzin, zegt cultureel antropologe Mies van Niekerk. Ze schreef een boek over de fabels en de feiten over die twee Surinaamse bevolkingsgroepen: ‘De krekel en de mier’.
Trouw redactie onderwijs 1 augustus 2000
De ene allochtone bevolkingsgroep is de andere niet -zoveel weet de doorsnee Nederlander er tegenwoordig wel van. Heel langzaam gaat het met alle bevolkingsgroepen wel iets beter, maar Vietnamezen en Chinezen redden zichzelf toch aanzienlijk beter dan Turken en Marokkanen. ‘De’ Surinamers zitten daar zo’n beetje tussen. Maar binnen de totale Surinaamse bevolkingsgroep, wordt vaak gedacht, is een heel verschil tussen Creolen en Hindoestanen.
Naar analogie van La Fontaines fabel over de zorgeloze krekel en de nijvere mier zouden de Hindoestanen de ambitieuzer en zijn, die eigen winkels opzetten en ‘het redden’. Nee, dan Creolen. Die zouden het op school aanzienlijk slechter doen en vervolgens ook op de arbeidsmarkt. In de publieke opinie zijn Creolen de vleesgeworden ‘achterstand’. Van Niekerk ging zowel na wat de statistische feiten over de twee Surinaamse subgroepen zijn en volgde 64 Hindoestaanse en Creoolse families in Den Haag (veel Hindoestanen) en Amsterdam (veel Creolen) langdurig. Op de arbeidsmarkt doen Hindoestanen het helemaal niet beter dan Creolen.
Zo zat er in 1994 drie punten verschil tussen de werkloosheidspercentages van Nederlanders en ‘alle’ Surinamers: 63 respectievelijk 60 procent had werk. Maar uitgesplitst naar bevolkingsgroep ging het de Creolen beduidend beter: van hen was 70 procent aan het werk, tegen 53 procent bij de Hindoestanen. Wel komt langdurige werkloosheid bij Creolen aanzienlijk vaker voor (23 procent) dan bij Hindoestanen (6 procent). Daarentegen liggen het netto inkomen en het opleidingsniveau van Creolen hoger. Er zijn bijna tweemaal zoveel Creoolse als Hindoestaanse academici (13 tegen 7 procent) en tweemaal zoveel Creolen (16) als Hindoestanen (8 procent) verdienden in 1994 meer dan 2700 gulden. Hoe komen Hindoestanen dan toch aan de naam ijverige, spaarzame ‘harde werkers’ te zijn? Dat is een Surinaamse erfenis, denkt Van Niekerk: in Suriname klommen Hindoestanen (die tussen 1863 en 1917 uit Brits-Indië naar Suriname waren verscheept) binnen enkele generaties via het ondernemerschap op de maatschappelijke ladder op en dat beeld bleef ze ook in Nederland aankleven. Dat gebeurde ook met Creolen: het mannelijke werkloze deel had in Suriname altijd al het beeld bepaald, in Nederland bleef dat zo -de feiten ten spijt.
De voorsprong die Hindoestanen in Suriname op Creolen hadden, verloren ze in Nederland. Dat komt, denkt Van Niekerk, doordat Hindoestanen slechter waren toegerust: ze spraken slechter Nederlands en wie in Suriname kleine zelfstandige was, kon in Nederland niet onmiddellijk een winkel beginnen. Hindoestaanse vrouwen zijn ook veel minder ‘gelijk’ aan hun mannen dan Creoolse vrouwen. Maar het feit dat ze in Suriname op de statusladder gestegen waren, gaf de Hindoestanen eenmaal in Nederland wel een vrij groot geloof mee dat ze ook hier vooruit konden komen, vrij ernstige obstakels ten spijt. Creolen brachten daarentegen de twijfels over ,,diploma’s’ mee die ze in hun Surinaamse tijd hadden opgedaan. Dat Hindoestaanse families geslotener zijn en daardoor minder integreren maakt wel dat Hindoestaanse jongeren meer ‘gestuurd’ worden dan Creoolse.
(Dit artikel is eerder verschenen in de Trouw op 1 augustus 2000) NB: Omdat we de kop van het artikel van toen, niet meer vinden passen in anno 2025 hebben we deze aangepast – redactie)
One Comment